भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
आद्यं वर्णं शोधयेदन्यपक्षादन्यान्रूपाण्यन्यतश्चाद्यभक्ते ।
पक्षेऽन्यस्मिन्नाद्यवर्णोन्मितिः स्याद्वर्णस्यैकस्योन्मितीनां बहुत्वे ॥
समीकृतच्छेदगमे तु ताभ्यस्तदन्यवर्णोन्मितयः प्रसाध्याः ।
अन्त्योन्मितौ कुट्टविधेर्गुणाप्ती ते भाज्यतद्भाजकवर्णमाने ॥
अन्येऽपि भाज्ये यदि सन्ति वर्णास्तन्मानमिष्टं परिकल्प्य साध्ये ।
विलोमकोत्थापनतोऽन्यवर्णमानानि भिन्नं यदि मानमेवम् ।
भूयः कार्यः कुट्टकोऽत्रान्त्यवर्णं तेनोत्थाप्योत्थापयेद्व्यस्तमाद्यात् ।। १३४
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
माणिक्यामलनीलमौक्तिकमितिः पञ्चाष्ट सप्त क्रमा
देकस्यान्यतरस्य सप्त नव षट् तद्रत्नसंख्या सखे ।
रूपाणां नवतिर्द्विषष्टिरनयोस्तौ तुल्यवित्तौ तथा
बीजज्ञ प्रतिरत्नजानि सुभते मौल्यानि शीघ्रं वद ॥ १३५ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
एको ब्रवीति मम देहि शतं धनेन
त्वत्तो भवामि हि सखे द्विगुणस्ततोऽन्यः ।
ब्रूते दशार्पयसि चेन्मम षड्गुणोऽहं
त्वत्तस्तयोवद धने मम किं प्रमाणे ॥ १३६ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
अश्वाः पञ्चगुणाङ्गमङ्गलमिता येषां चतुर्णां धना
न्युष्ट्राश्च द्विमुनिश्रुतिर्जितिता अष्टद्विभूपावकाः ।
तेषामश्वतरा वृषा मुनिमहीनेत्रेंदुसंख्याःक्रमात्
सर्वै तुल्यधनाश्च ते वद सपद्यश्वादि मौल्यानि मे ॥ १३७ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
त्रिभिः पारावताः पञ्च पञ्चभिः सप्त सारसाः ।
सप्तभिर्नव हंसाश्च नवभिर्बहिणस्त्रयः ॥
द्रम्मैरवाप्यते द्रम्मशतेन शतमानय ।
एषां पारावतादीनां विनोदार्थे महीपतेः ॥ १३८ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
षड्भक्तः पञ्चाग्रः पञ्चविभक्तो भवेच्चतुष्काग्रः ।
चतुर्हृदयेऽतिरिच्यकाग्रो द्वयग्रास्त्रिसमुद्धृतः कः स्यात् ॥ १३१ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
स्युः पञ्चसप्तनवभिः श्रुण्णेषु हतेषु केषु विंशत्या ।
रूपोत्तराणि शेषाण्यवाप्तयश्चापि शेषसमाः ॥ १४०॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
एकाग्रो द्विहृतः कः स्याद्द्विकाग्रस्त्रिसमुद्धृतः ।
त्रिकाग्रः पञ्चभिर्मेत्तस्तद्वदेव हि लब्धयः ॥ १४१ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
कौ राशी वद् पञ्चषट्कविहृतावेकद्विकाग्रौ ययोर्
द्वयग्रं च्युद्धृतमन्तरं नवहृता पञ्चाग्रका स्याद्युतिः ।
घातः सप्तहृतः षड्य इति तौ षट्काष्ठकार्यां. विना
विद्वन् कुहकवेदिकुञ्जरघटासंघट्टसिंहोऽसि चेत् ॥ १४२ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
नवभिः सप्तभिः क्षुण्णः को राशिस्त्रिशता हृतः।
यद्ग्रैक्यं फलैक्याढ्यं भवेत्षड्विंशतिर्मितम् ॥ १४३ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
कस्त्रिसप्तनवक्षुण्णो राशिस्त्रिशद्विभाजितः ।
यद्ग्रैवेयमपि त्रिंशद्धृतमेकादशाग्रकम् ॥ १४४ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
कस्त्रयोविंशतिक्षुण्णः षष्ट्याऽशीत्या हृतः पृथक्
यद्ग्रैवेयं शतं दृष्टं कुट्टकज्ञ वदाऽऽशु तम् ॥ १४५ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
अत्राधिकस्य वर्णस्य भाज्यस्थस्योपिसता मितिः ।
भागलब्धस्य नो कल्प्या क्रिया व्यभिचरेत्तथा ।। १४६ ।।
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
कः पञ्चगुणितेो राशिस्त्रयोदशविभाजितः ।
यत्लब्धं राशिना युक्तं त्रिंशज्जातं वदाऽऽशु तम् ॥ १४७ ॥
भास्कराचार्यांचे बीजगणित/Chapter 09
षडष्टशतकाः क्रीत्वा समाधैत फलानि ये ।
विक्रीय च पुनः शेषमेकैकं पञ्चभिः पणैः ॥
जाताः समपणास्तेषां कः क्रयो विक्रयश्च कः ॥ १४८ ॥